Mozaika Budowlana

Zobacz budynek jako część większego systemu – od materiałów i energii po klimat, wodę, odpady i jakość życia. ozaika Budowlana to interaktywny warsztat edukacyjny, podczas którego uczestnicy pracują z 47 kartami i wspólnie budują mapę zależności pokazującą wpływ budynków i infrastruktury na klimat oraz środowisko w całym cyklu życia.

Czym jest Mozaika Budowlana

Budynki są czymś więcej niż przestrzenią, którą ogrzewamy, chłodzimy i oświetlamy. Zanim powstaną, potrzebujemy surowców, materiałów, energii, transportu i pracy. Później są użytkowane, modernizowane, remontowane, a po latach część z nich jest przebudowywana albo rozbierana.

Wpływ budynku zaczyna się jeszcze przed jego powstaniem, trwa podczas użytkowania i nie kończy się wraz z zakończeniem jego eksploatacji.

Mozaika pozwala zobaczyć te etapy jako jeden system. Uczestnicy krok po kroku odkrywają zależności pomiędzy decyzjami dotyczącymi budynków a zużyciem energii i zasobów, emisjami, wodą, odpadami, zdrowiem, bioróżnorodnością, przestrzenią oraz odpornością miast na zmianę klimatu.

Budynek to więcej niż energia

Rozmowa o wpływie budynków zaczyna się od ogrzewania, chłodzenia albo zużycia energii. To ważne, ale jest tylko częścią obrazu.

Mozaika Budowlana pozwala spojrzeć szerzej i zobaczyć między innymi:

• jakie zasoby są potrzebne do powstania budynku,
• jaki wpływ wiąże się z produkcją materiałów,
• skąd biorą się emisje związane z cementem, betonem, stalą czy szkłem,
• jak wpływa sposób ogrzewania i chłodzenia,
• jakie znaczenie ma transport materiałów,
• co dzieje się podczas budowy, modernizacji i rozbiórki,
• jak budynki wpływają na wodę i odpady,
• jak decyzje przestrzenne oddziałują na środowisko,
• gdzie pojawiają się kwestie zdrowia i komfortu,
• jak zabudowa wpływa na bioróżnorodność i odporność miast.

Jak wygląda warsztat

Warsztat prowadzi uczestników od wspólnego uporządkowania podstaw do analizy systemu i rozmowy o rozwiązaniach.

• Wspólne tło – Na początku krótko porządkujemy podstawowe zagadnienia związane ze zmianą klimatu, żeby stworzyć wspólny punkt odniesienia przed rozpoczęciem pracy z kartami. Materiały warsztatowe obejmują między innymi krótkie ABC klimatu, zanim grupa przechodzi do właściwej Mozaiki Budowlanej.
• Budowanie systemu – Uczestnicy otrzymują kolejne zestawy kart. Czytają je, analizują, rozmawiają i wspólnie decydują, w jaki sposób poszczególne elementy są ze sobą powiązane. Mapa stopniowo się rozrasta, a wraz z nią zmienia się sposób patrzenia na budynek – od pojedynczego obiektu do elementu większego systemu.
• Łączenie wpływów – Kolejne karty prowadzą od potrzeb i decyzji do materiałów, energii, użytkowania, emisji oraz konsekwencji środowiskowych i społecznych. Uczestnicy zaczynają dostrzegać, że pojedyncza decyzja projektowa, materiałowa albo inwestycyjna może wpływać na kilka obszarów jednocześnie.
• Kreatywność i refleksja – Celem tej części jest wspólne uporządkowanie mapy i rozmowa o zależnościach, które grupa wcześniej odkryła.
• Rozwiązania – Mozaika nie kończy się na diagnozie. W dalszej części uczestnicy pracują również z kartami rozwiązań i przechodzą do rozmowy o możliwych kierunkach działania. To moment, w którym pytanie „jaki wpływ ma budownictwo?” zaczyna przechodzić w pytanie „gdzie można ten wpływ zmieniać?”.

Co uczestnicy wynoszą

Mozaika Budowlana pomaga przede wszystkim poszerzyć sposób patrzenia na budynki i infrastrukturę.

Po warsztacie uczestnicy mogą lepiej:

• rozumieć wpływ budynku w całym cyklu życia,
• łączyć decyzje projektowe, materiałowe i użytkowe z ich konsekwencjami,
• dostrzegać różnicę pomiędzy wpływem powstającym podczas użytkowania budynku a wpływem związanym z jego powstaniem,
• patrzeć na budynek szerzej niż tylko przez efektywność energetyczną,
• rozumieć zależności pomiędzy klimatem, zasobami, przestrzenią i jakością życia,
• rozmawiać o tych zagadnieniach wspólnym językiem,
• identyfikować obszary, w których możliwe są działania.

Szczególnie wartościowy jest wspólny obraz systemu. Architekt, inżynier, osoba zajmująca się energią, ESG czy planowaniem przestrzennym mogą patrzeć na ten sam problem z różnych perspektyw. Mozaika tworzy przestrzeń, w której te perspektywy można połączyć.

Mozaika w realiach organizacji

Podstawowa metoda i logika warsztatu pozostają spójne. Można jednak osadzić rozmowę, przykłady, podsumowanie i część dotyczącą rozwiązań w realiach konkretnej organizacji.

Jeżeli warsztat jest prowadzony dla firmy, samorządu, uczelni albo zespołu pracującego przy konkretnych projektach, rozmowę można odnieść między innymi do:

• charakteru działalności organizacji,
• typu realizowanych inwestycji,
• istniejących budynków,
• procesów modernizacyjnych,
• planowania przestrzennego,
• strategii klimatycznej lub środowiskowej,
• działań ESG,
• konkretnych wyzwań związanych z sektorem budowlanym.

Nie oznacza to dowolnej zmiany Mozaiki ani stworzenia audytu konkretnej inwestycji. Pozwala natomiast połączyć metodę z rzeczywistym kontekstem uczestników.

Na czym opiera się Mozaika Budowlana

Warsztat wykorzystuje dane i raporty dotyczące klimatu, energii, budynków, materiałów, planowania przestrzennego i środowiska.

W materiałach źródłowych wskazane są między innymi:

• IPCC – wiedza naukowa o zmianie klimatu,
• IEA – energia, transformacja energetyczna i emisje,
• UNEP GlobalABC – budynki i sektor budowlany,
• ADEME – energia, klimat, zasoby i wpływ środowiskowy,
• GUS – dane statystyczne dla Polski,
• KOBIZE – krajowe dane dotyczące emisji.

Tam, gdzie dostępne są dane polskie, materiały wykorzystują dane krajowe. W pozostałych przypadkach korzystają z danych europejskich, globalnych albo francuskich.

Mozaika Budowlana wywodzi się z francuskiego warsztatu Fresque de la Construction, znanego również jako Construction Collage. Projekt rozwijany jest od 2020 roku.

Dla kogo

Mozaika Budowlana może być szczególnie wartościowa dla:

• firm z sektora budowlanego i nieruchomości,
• architektów, projektantów i inżynierów,
• samorządów i instytucji publicznych,
• zespołów ESG i zrównoważonego rozwoju,
• doradców energetycznych i klimatycznych,
• uczelni i środowiska akademickiego.

Szczególnie dobrze sprawdza się w zespołach interdyscyplinarnych, ponieważ pozwala osobom z różnych specjalizacji pracować na jednym obrazie systemu.

Nie trzeba być ekspertem budowlanym, żeby uczestniczyć w warsztacie. Metoda może również służyć jako wprowadzenie dla osób, które współpracują z sektorem i potrzebują zobaczyć jego wpływ w szerszej perspektywie.

Organizacja warsztatu

Standard organizacyjny:

• około 4 godziny,
• 4-8 osób przy jednym stole,
• maksymalnie 2 grupy równolegle,
• 47 kart podzielonych na 5 zestawów,
• praca zespołowa,
• możliwość realizacji stacjonarnej lub online.

Szczegóły organizacyjne ustalam przed wydarzeniem, tak żeby zapewnić grupie odpowiednie warunki do wspólnej pracy.

Moja rola jako moderatora

Jestem certyfikowanym moderatorem Mozaiki Budowlanej. Podczas warsztatu nie buduję mapy za uczestników. Prowadzę proces, wprowadzam kolejne etapy, zadaję pytania, pomagam sprawdzać zależności i dbam o to, żeby grupa mogła samodzielnie dojść do szerszego obrazu.

W części poświęconej rozwiązaniom facylituję rozmowę tak, żeby nie sprowadzała się do pojedynczych, oderwanych pomysłów, ale odnosiła się do systemu, który uczestnicy wcześniej wspólnie zbudowali.

Wybrane realizacje

Mozaikę Budowlaną prowadziłem między innymi dla grupy doradców w Krakowie, pracujących nad tematami związanymi z budynkami, energią, materiałami, klimatem i szerszym wpływem środowiskowym. Szczegóły realizacji oraz dostępne materiały znajdziesz w sekcji Materiały.

Mozaika Budowlana a Mozaika Klimatyczna

Obie metody wykorzystują pracę z kartami i wspólne budowanie zależności, ale odpowiadają na inne pytania.

Mozaika Klimatyczna pomaga zrozumieć, jak działa zmiana klimatu jako system – od działalności człowieka i emisji po procesy klimatyczne oraz ich konsekwencje.

Mozaika Budowlana schodzi głębiej w jeden konkretny obszar. Pokazuje, jak decyzje dotyczące przestrzeni, projektowania, materiałów, budowy i użytkowania budynków wpisują się w szerszy system klimatyczny i środowiskowy.

FAQ – najczęstsze pytania

Oferta do pobrania

Jeżeli potrzebujesz materiału, który można przekazać dalej osobom zaangażowanym w organizację albo wybór warsztatu, dostępna będzie również oferta Mozaiki Budowlanej w formie PDF. Znajdziesz w niej szerszy opis metody, przebieg, zakres tematyczny, informacje organizacyjne, moją rolę oraz dane potrzebne do zaplanowania realizacji.

[Pobierz ofertę Mozaika Budowlana – PDF – w przygotowaniu]

Porozmawiajmy o Mozaice Budowlanej

Jeśli rozważasz organizację warsztatu, na początek wystarczy kilka informacji:

• kto będzie uczestniczył,
• ile osób planujesz,
• gdzie ma odbyć się spotkanie,
• jaki jest planowany termin,
• z jakiego sektora lub obszaru pochodzi grupa,
• dlaczego interesuje Was temat budynków, klimatu i środowiska,
• co uczestnicy powinni wynieść ze spotkania.

Na tej podstawie możemy ustalić odpowiedni format realizacji.